elvedabaymuffin 4Geçenlerde bir arkadaşımız bize ölümle ilgili çocuk kitapları hakkında bir soru sordu. Çocuklarının okulunda yaşamını kaybeden bir öğrenci vardı ve arkadaşımız bu konuyu çocuklarıyla konuşmak için aracı olacak kitaplar arıyordu. Ona yanıt yazıp Dolap’taki ölüm temalı kitapları söyledik. Biraz beklerse bu hafta “Elveda Bay Muffin” adlı kitaba da yer vereceğimizi söyledik. “Elveda Bay Muffin”i yıllar önce okumuştum. Ne yazık ki kitap biz de yok; olmasını çok isterdik. Çünkü aşağıdaki yazıyı kaleme alan İpek Şoran’ın da dediği gibi bu kitap yalnızca ölümle değil,  yaşam ve sevgiyle de ilgili.

Konuk yazarımız İpek Şoran’ın bütün yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının konusu farklı olsa da öncelikle Kanat Çocuk’a bir saygı duruşunda bulunarak başlamak istiyorum. Birçokları gibi benim de çok sevdiğim Kumkurdu, “Eski Şeyler Okulu”, Şanslıyım! / Şanssızım! gibi kitapları yayınladıkları için bile bütün övgüleri hak ediyor. İşte bu kitaplardan biri de “Elveda Bay Muffin”.elvedabaymuffin 1

Bay Muffin’le tanışmam şöyle oldu: Yine bir akşam Göknil’le oturmuş, birbirimize çocuk kitaplarımızı gösterip harıl harıl konuşuyorduk… Bu esnada konu, ölüm üzerine yazılmış çocuk kitaplarından açıldı ve Göknil kızı Yaz’ın kitaplığından “Elveda Bay Muffin”i getirdi bana. Tam da o sıralar, 3,5 yaşındaki yeğenim Nil’e ölümün doğal bir süreç olduğunu anlatmak için bir kitap seçmiştik ve  Nil’in kitabın ilk cümlesini okumasıyla “Ben Nil’im, ben asla ölmem!” diye ağlayarak kitabı bir daha eline almamak üzere kapatması bir olmuştu. Eh, hal böyle olunca, biz de bu konuyu bir süreliğine kapatmaya karar vermiştik.

Elbette ölüm, biz yetişkinler için bile kabullenip başa çıkması bu kadar zor bir duyguyken çocuklar, özellikle de yaşları okul çağından daha küçük çocuklar söz konusu olunca bu durum daha hassas, güç ve karmaşık hale geliyor. Her ne kadar bu konuda bir uzman olamsam da bence tam da bu noktada imdadımıza yetişebilecek bir kitap “Elveda Bay Muffin”; çünkü aslında ölümle ilgili olduğu kadar hayat ve sevgiyle de ilgili. İyi yaşanmış bir hayatın ardından gelen ölümün aslında o kadar da kötü ve korkulacak bir şey olmadığını, ölenin giderken ardında kendisini hep güzelliklerle hatırlayacak sevenler bırakmasının ölümün beraberinde getirdiği tüm olumsuzlukları gölgede bıraktığını anlatıyor. Hatta ölümü korkunç bir şey olmasının aksine, belki de ölenin sevdikleriyle kavuşup özlem gidereceği, uzak bir ülkeye çıkılan yolculuğa ve sonsuz bir dinlenmeye benzetiyor.

elvedabaymuffin 2Dönelim beni hem gülümsetip hem de pıt pıt akan gözyaşlarına dönüşen ayrıntılarla dolu kitaba… Her ne kadar resimli kitap olsa da sanırım konuyu kısa kesemeyeceğim. O nedenle kitabı henüz okumamış olanlar bu ve bundan sonraki paragrafı atlayabilirler. Bay Muffin bir kobay fareydi (gine domuzu). Gençliğinde kocaman bir salatalığı tek başına sırtında taşıyabilen Bay Muffin artık yaşlanmıştı; 7 yaşına basmasına az bir zaman kalmıştı. Ters çevrilmiş mavi karton kutudan evinde oturmuş, günlerini posta kutusunu kontrol etmek ve güzel anılarla dolu hayatını düşünmekle geçirmekteydi. Birçoklarına göre çok şanslı sayılacak bir hayat yaşamıştı Bay Muffin: Burnunu bir arı soktuğu için ölen çok sevdiği karısı Viktorya, evden ayrılıp kendi hayatlarını kuran altı tüylü çocuğu ile birlikte kendine ait bir posta kutusu olan ve duvarlarında sanat eserleri asılı evlerinde güzel günler geçirmişti.  Hayatı boyunca günde 3 kezden toplam 7665 kez okşanmıştı. Hatta bir gün, çocuklarıyla birlikte dünyada ne kadar uzağa gidebileceklerini merak edip yaşadıkları çiftliğin sınırına kadar yürümüşlerdi. Bu onların yaptığı en büyük yolculuktu ve ne kadar şanslı da şanslıydılar!

Ama bir sabah Bay Muffin’in karnı o kadar ağrıdı ki birlikte yaşadığı aile, eve bir veteriner çağırdı. Ne yazık ki Bay Muffin için pek de umut yoktu. Bay Muffin evine çekildi ve duvarında asılı fotoğraflara baktı. Karısını düşündü, çocuklarını… Genç, güçlü olduğu zamanları… Akşam olunca posta kutusunu kontrol etmeyi de ihmal etmedi. O akşam posta kutusunda üç badem ve üzerinde 15 kalp olan bir mektup buldu Bay Muffin. Mektubu kemirdi, sonra da yatağına uzandı. Gece boyunca yatağında karın ağrıları devam etti. Sabah olduğunda Bay Muffin ölmüştü. En sevdiği çiçekler ve eşyalarla gömüldü. Ardından gözyaşları döküldü, şarkılar söylendi, bütün İsveç yas tuttu.

elvedabaymuffin 3“Buy Muffin şimdi sen,

ölümün nasıl bir şey olduğunu

bizlerden daha iyi biliyorsun.

Evet, korkacak bir şey yok ölümde.

Gökyüzü, bulutlar ve

                        sonsuz bir dinlenme.

Belki de gittiğin o yerde

sonsuz bir hayat var neşe içinde.

Eğer ölüm bir tür özlemse,

o zaman korkacak ne var ölümde?

Elbette böyle olmalı Bay Muffin.

Bunu sen bizden daha iyi biliyorsun.”

[Kitaptan not: Bu şiirdeki ölüm üzerine bazı düşüncelerde Cideo’nun “De Senectute” (İhtiyarlık) adlı eserinden esinlenilmiştir.]

 Tüm bu tatlı, güzel, hüzünlü ayrıntıları bir yana, aslında bu kitabı en çok da ölüm temasını hiç “dolandırmadan” anlattığı için sevdim. Benzer nedenlerle İletişim Yayınları’ndan çıkan Ördek, Ölüm ve Laleyi çok sevmiştim. Çünkü hep hayatınızda olan, çok sevdiğiniz birinin birden “yok” olmasını bir çocuğa anlatmanın kolay ve kestirme bir yolu yok. İşte bu nedenle bile çok değerli bir kitap “Elveda Bay Muffin”. Yazı burada biterken, bir “elveda” da benden Bay Muffin!

elvedabaymuffin 5Kobayın şarkısı:

Şimdi bu kobay huzur içinde uyumalı,

tutunamıyorsa bir yere yorgun tırnakları.

orada bütün sevdiklerinle buluşacaksın,

özlediğin her şey kavuşacaksın.

Evet, bunun için toplandık burada,

seni yolcu etmek için o uzak ülkeye.

Unutmadan not: Sanırım tıpkı Kumkurdu gibi bu kitabı da kitapçı kitapçı, sahaf sahaf biraz aramak gerekecek, şimdiden söylemesi. “Elveda Bay Muffin”e sahip şanslı insanlar da kıymetini bilsinler. Ben de bu yazıyı teslim eder etmez kitabı, sahibi Yaz’a geri vereceğim.

Unutmadan ikinci not: Kitap hakkında araştırma yaparken Danimarkalı bir tiyatro topluluğunun hikâyeyi oyunlaştırarak bir kukla gösterisine dönüştürdüğünü öğrendim ve belki bir gün denk gelir de izleyebiliriz diye sevindim.

 

Elveda Bay Muffin
Özgün adı: Adjö, herr Muffin
Yazan: Ulf Nilsson
Çeviren: Ali Arda
Yaş grubu: 5 +
Kanat Çocuk, 2009, 48 sayfa, sert kapak
ISBN: 978-975-8859-98-6