kutup ayisi koda gercekŞöyle pufuduk bir kutup ayısı düşünün, bembeyaz, koca popolu, biraz şaşkın suratlı bir kutup ayısı. Hani belgesellerde izleriz hep. Tam da denizden çıkarken, tüyleri ıslanıp yapışmışken ne şapşal görünürler, değil mi? Hele yavruları! Neredeyse her canlının yavrusu şirindir ama bu kutup ayılarının yavruları başka bir şirindir. Oyuncu olurlar bir kere. Dombili bedenleriyle buzun üzerinde yalpalaya yalpaya dolaşırlar annelerinin peşinden. İnsanın sıkı sıkı sarılası gelir kutup ayısı yavrularına. Sıcacık olur ki onlar!

Hayrete düşmemek de elde değil! Buzların üzerinde yaşıyorlar. Soğuk bir çöl! Buzlu denizlere dalıp çıkıyorlar. Buzların üzerine uzanıp dinleniyorlar. Avlanırken ya da beslenirken görmezsek, tepeden tırnağa şirinlik abidesi yaratıklar bu kutup ayıları. Hiç mi dertleri yok? Küresel ısınmadan hiç mi etkilenmiyorlar? Hiç mi daralmıyor yaşam alanları? Avları azalmıyor mu? Peşlerine avcılar düşmüyor mu? Kutup Ayısı Koda ve annesinin peşine düşüyor bir avcı.

Avcı Boba, kutup ayılarının diyarına gelir. Kutup ayılarını avlamak zordur çünkü onları görmek zordur. Beyaz üzerine beyaz çubuklu bir formanın çubukları ne kadar ayırt edilirse, kutup ayıları da bu kar ve buzla kaplı diyarda o kadar göze çarpar. Fakat kutupkutup ayisi koda 01 ayılarının bir zayıf noktaları vardır: Siyah burunları! Avcı Boba kutup ayılarının siyah burunlarını aramaktadır. Nihayet biri büyük, biri küçük iki siyah nokta görür. Bunlar karda oyun oynayan Koda ve annesidir. Avcı Boba tüfeğini doğrultur, nişan alır. Fakat o da ne! Nereye kayboldu bu siyah burunlar?

“Kutup Ayısı Koda” kısa, yalın ve çok ama çok çarpıcı bir resimli kitap. Çocuklara anlatması, açıklaması zor olan acı bir gerçeği gerilimli bir heyecanla ama sevgi dolu ve okurda şefkat uyandıracak biçimde anlatıyor. Kitap mutlu bir sonla bitiyor ama Disney’in döndürüp çevirip tekrar önümüze koyduğu ve çocukların gerçekle ilişkisini zayıflatan mutlu sonlara hiç benzemiyor. Koda’nın öyküsünü okuyup bitirince hissettiğimiz rahatlamanın uçucu bir etkisi yok. Aksine çocuk kitaplarında ve filmlerinde pufidiklikleriyle öne çıkan ayılarla ilgili bambaşka bir bilinç uyanıyor zihnimizde.

kutup ayisi koda 02Koreli yazar Rury Lee, bu sert gerçeği bizi hiç yormadan, üzmeden önümüze koyuyor. Kitabın arkasında, çocuk kitapları editörü Ji Sun Kim’in anlattıklarına göre, yazar Rury Lee yıllarca İngilizce ve Almancadan Koreceye çocuk kitapları çevirmiş ve üniversitede çocuk kitapları üzerine ders vermiş. “Kutup Ayısı Koda” Rury Lee’nin yıllarca süren çalışmalarla edindiği birikimin ilk meyvesi.

Kitabın resimlerini bir başka Koreli, Woory Bae yapmış. Woory Bae karikatür üzerine eğitim almış. Kitabın görselleri metnin yalınlığıyla, kutup soğuğuyla, Avcı Boba’nın hırsıyla, Koda ve annesinin neşesiyle, sevgisiyle ve birbirlerini kurtarma telaşlarıyla lezzetli bir uyum içinde.

“Kutup Ayısı Koda” yazarı tarafından İngilizceye çevrilmiş. Kitabı Türkçeye Şeyda İşler’in çevirisiyle İthaki Yayınları kazandırdı.

Televizyon kanallarının çoğalmaya başlamasıyla birlikte belgesel kültürümüz de gelişti. Oturduğumuz yerden nelere şahit oluyorduk, nerelere gidip geliyorduk… Dünyanın en korkunç kazalarında yaralanmadan yer alıyor, en azılı hapishanelerinde mahkûm olmadan çetelere katılıyor, hiç terlemeden en yüksek binaların yapımında hazır bulunuyorduk. Belgesel dünyasının bir de doğa ayağı vardı. Okyanusların en azgın etçilleriyle yüzüyor, göklerin en gözü pek yırtıcılarıyla süzülüyor, karaların en güçlü avcılarıyla koşuyorduk. Oysa birçoğumuz penceresinde bir dal sardunyaya bakmayı bile beceremiyordu. Hâlâ da öyleyiz. Nitekim belgesellerde izlediğimiz doğa parçaları, bitkiler, hayvanlar kutup ayisi koda 03barajların, maden şirketlerinin, tarım alanlarının, endüstrinin, müteahhitlerin baskısı altında her gün büyük bir hızla yok oluyor.

Bu sevimsiz gerçeğimizin en popüler kahramanlarından biri kutup ayılarıdır. Kutup ayılarının beyaz tüyleri bize pofuduk koyunları anımsattığı için mi, yavrularının tontonluğuna vurulduğumuzdan mı bilinmez, kutup ayılarına farklı bir sevgi besleriz. Belki de o kuruyasıca gazlı içeceğin reklam bombardımanının yarattığı zihinsel deformasyonun bir parçasıdır bu hissimiz. Nedeni ne olursa olsun, kutup ayılarına gösterdiğimiz sevgi ve alaka, insana has ikiyüzlülüğümüzün en iyi örneklerinden biridir. Zira sırf biz aklımızı başımıza toplamadığımız için kutup ayıları doğal yaşam alanlarını yitirme tehlikesiyle karşı karşıyalar. “Kutup Ayısı Koda”, bu gerçeği çocuklara onları incitmeden anlatabilmemizi sağlıyor.

Bu kitapları da okumak isteyebilirsiniz:

kutup ayisi koda kapakKutup Ayısı Koda
Özgün adı: Coda the Polar Bear
Yazan: Rury Lee
Resimleyen: Woory Bae
Çeviren: Şeyda İşler
Yaş grubu: 5+
İthaki Yayınları, 2012, 44 sayfa, sert kapak
ISBN: 978-605-375-255-4