Damdaki İnek

Bir zamanlar, damı yemyeşil çimenlerle kaplı tepedeki kulübede Shon adlı bir adamla, Sian adlı bir kadın yaşarmış. Shon her sabah tarlaya gider çalışırmış. Akşam yorgun argın döndüğünde, evde kalıp çiftliğin işlerini yapan Sian’ın hiç yorgun olmadığını görürmüş. Bir süre sonra Shon şikâyet etmeye, bütün zor işleri kendisinin yaptığını söylemeye başlamış. Shon’un şikâyetleri karşısında Sian işleri değiş tokuş etmeyi önermiş. Sian tarlaya çalışmaya giderken, Shon evde kalmış. Halinden pek memnunmuş. Zaten yapacak ne iş varmış ki? Yayıkta tereyağı yapılacak, inek otlağa götürülecek, domuzlarla tavuklar yemlenecek… Shon önce ayaklarını şöyle bir uzatıp oturmuş. Boş oturmaya doyunca, yapılacak işlerin peşine düşmüş. Düşmüş ama… Öykünün buradan sonrasında bir dizi felaket var. Shon ne kadar çırpsa da tereyağı olmaz; yorulan Shon içecek bir şey almaya kilere iner, o sırada domuz eve dalar yayığı devirir; gürültüye koşan Shon manzarayı gördüğü anda kilerdeki fıçının tıpasını takmadığını anımsar; derken ineği otlatması gerektiğini anımsar ve işini kolaylaştırmak için ineği otlağa götürmek yerine dama çıkarır; o sırada evi tavuklar basar ve akşam yemeği olacak yulafa dalarlar; Shon tavukları kışkışladıktan sonra mutfağa döner ve damdaki ineğin bacadan sarkan ipini bacağına bağlar ki ineğin damda ne yaptığını bilebilsin ama inek damdan düşünce Shon baş aşağı bacaya sıkışır. Neyse ki Sian tarladan döner, damdan sarkan ineğin ipini keser de Shon bacadan kurtulur. Sian felaket manzarasına bakarak, “Ne yapalım! Olan oldu!” der. Shon da bir daha kendi işinden şikâyet etmez.

Bu genetik bir farklılık mı bilmiyorum ama ev işlerine soyunan biz erkeklerin doğal felaket süsü verilmiş bir yıkıma neden olduğumuzu biliyorum. Oysa kadınlar erkeklerin uğraştığı işlere el atınca çok daha başarılı oluyorlar. Olumlu da olsa cinsiyet ayrımı yapmak değil niyetim. Kitabın da böyle bir iddiası yok. Lakin açlıktan bıyıkları titreyerek tek bir salatalık soyan ve mutfağı tavana kadar batırabilen arkadaşlarım var benim. Her neyse, kitabın asıl konusu bu değil.

Biraz araştırınca, yukarda kabaca özetlediğim öykü karşıma hem bir Galler, hem de bir Norveç halk masalı olarak çıktı. Gerçek kaynak hangisi bilmiyorum, ama kahramanların isimlerini duyunca kendi kendime Galler diye bir tahmin yürütmüştüm. Aslında bu da o kadar önemli bir mesele değil. Öyküyü Eric Maddern yeniden anlatmış, Paul Hess resimlemiş, Mandolin Yayınları da Türkçesini yayımlamış.

“Damdaki İnek” hakkında yazan bazı kişiler, öykünün en iyi Eric Maddern tarafından anlatıldığını söylemiş. Ben bu kıyaslamayı yapabilecek durumda değilim ama Maddern’in anlatımından keyif aldığımı söyleyebilirim. Elbette, Dilanaz Ünal’ın çevirisinin de bunda payı var.

Eric Maddern’le daha önce “Çivi Çorbası” adlı kitap sayesinde tanışmıştık. Benim en sevdiklerim arasında yer alan “Çivi Çorbası” gibi, “Damdaki İnek” de Paul Hess tarafından resimlenmiş. Hess’in resimleri bana ortaçağ minyatürlerinin çok hareketli bir türüymüş gibi geliyor. Hess, en hareketli resimlerinde bile anı dondurmayı seviyor. Örneğin, Shon’un domuzu evden kovduğu sahnede, kaçan domuzu havada, neredeyse kaskatı görüyoruz. Hayvan aslında kaçıyor, ayaklarının yerden kesilmiş olması da bunu doğruluyor ama resme bakınca kaçma hareketini görmekten çok seziyoruz. Hess’in resimlerine baktıkça ortaçağ minyatürlerini düşünmemin nedeni, belki de bu katılaşmış hareketlerdir. Sakın bu yorumumdan resimlerin durağan, sıkıcı, boğucu olduğunu sanmayın. Resimler, katılaştırılmış hareketlere karşılık renklerle, desenlerle, deformasyonla ve sürekli değişen unsurlarla kıpır kıpır. İnanmazsanız Shon’un gömleğine bakın.
Hess’in ayırıcı özelliklerinden biri de, resimlediği kitaplara imza niyetine üç kör fare çiziyor olması. Ben fareleri aradım, buldum. Siz de bulun.

Kendi adıma, eğer birileri helikopter uçurabiliyorsa ben de uçurabilirim diye düşünüyorum. Sonra da bugüne kadar elime alıp batırdığım işleri düşünüyorum ve kendime geliyorum. Nasıl ki en kısa yol bildiğimiz yolsa, en kolay iş de bildiğimiz iş. Sanırım.

Bu kitapları da okumak isteyebilirsiniz:

•    Çivi Çorbası
•    Doğum Günü Pastası

Damdaki İnek
Özgün Adı: The Cow on the Roof
Yazan: Eric Maddern
Resimleyen: Paul Hess
Çeviren: Dilanaz Ünal
Yaş grubu: 5+
Mandolin Yayınları, 2011, 32 sayfa, karton kapak
ISBN: 978-975-10-3157-0

Tagged as: 5+, çiftlik, hayvanlar, insan ilişkileri