Bir dakika sessizlik lütfen! Her neredeyseniz kısa bir süre için susun ve dinleyin. Şehirde olanlar büyük olasılıkla binlerce saçma sapan gürültünün ortasındadır. O gürültüyü mümkün mertebe duymamaya gayret gösterin. Gürültüleri atınca hangi sesler kaldı geriye? Oyun oynayan çocuk sesleri, emekli bir amcanın terbiye sınırları içindeki sesli gülüşü, tatlı bir müzik, içindeki yemek karıştırıldıktan sonra tencerenin kenarına vurulan kaşık sesi, miyavlama, havlama, kuş cıvıltıları… Hah! Şimdi dikkatinizi kuş cıvıltılarına verin. Kaç farklı kuş sesi duyuyorsunuz? Peki, bu seslerin hangisi hangi kuşa ait biliyor musunuz? Seslerini bir kenara koyun, gördüğünüz kaç kuşun adını biliyorsunuz?

Bu soruyu kendi kendime de sordum. Yanıt şöyle: Güvercin, kumru, karga, kuzgun, sığırcık, kırlangıç, leylek, pelikan, serçe, İstanbul’da ne işi olduğunu bilmediğim yeşil papağanlar, martı, karabatak, ördek, kaz, tavuk, devekuşu, tavus kuşu, penguen, şahin, kartal, baykuş, sutavuğu ve hepsi bu kadar. Peki, çevremdeki kuşlar bu kadar mı? Hiç sanmam! Ama artık bunu dert etmeme de gerek yok zaten. Çünkü Mandolin Yayınları “Genç Kâşifin Doğa Rehberi” dizisinde, “Türkiye’nin Ağaçları” adlı kitabın ardından “Türkiye’nin Kuşları” adlı kitabı da yayımladı.

“Türkiye’nin Kuşları”, başındaki genel anlatım bölümünün ardından, en kolay tanıyabileceğimiz güvercin, kumru, serçe gibi kuşlarla başlayarak, birçok kuş türünü ve kuşu ayrıntılı olarak tanıtıyor. Her gün sokakta rastladığımız güvercinlerin teorisini oluştururken Darwin’e yardımcı olduğunu, sürekli penceremizde gugurdayan ve saksılarımızdaki çiçekleri ezen kumruların “küçük kumru” olduğunu, serçelerin dişisini erkeğinden ayırmayı, leyleklerin göç yollarını, ebabillerin neredeyse tüm yaşamlarını havada geçirdiklerini, kuzeyli yelkovan kuşlarının üreme kolonilerinin yerinin hâlâ gizemini koruduğunu bu kitaptan öğrendim. Hatta bir süredir İstanbul’un her yerinde karşıma çıkan cırtlak yeşil papağanlar hakkında bile bilgi var kitapta.

Kitap, hakkında keyifli bilgiler verdiği kuşların belgesel nitelikteki enfes resimleriyle dolu. Resimler de kitabın yazarı Tim Davis’e ait. Bunlar, ele alınan kuşu tanımamızı sağlayacak tüm ayrıntıları açıkça gösterecek biçimde tasarlanmış. Bu da aklımıza çeşitli etkinlik fikirleri getiriyor:

  • Çocuğunuzla birlikte “Türkiye’nin Kuşları” kitabını önünüze çekin ve etrafta gördüğünüz kuşları kitapta bulun. Bilgileri okuyun, resimlerle gördüğünüz kuşları karşılaştırın.
  • Çocuğunuzla birlikte “Türkiye’nin Kuşları” kitabını elinize alın ve gittiğiniz her yerde kuş safarisine çıkın. Belki yanınıza küçük bir dürbün almak işinizi kolaylaştırır.
  • “Türkiye’nin Kuşları” kitabını okumadan önce çocuğunuzla birlikte tanıdığınız kuşların bir listesini yapın. Listeyi bu kuşlar hakkındaki bilgilerinizi sıralayarak ve resimlerini yaparak zenginleştirebilirsiniz. Bir liste de “Türkiye’nin Kuşları” kitabını okuduktan sonra yapın ve iki listeyi karşılaştırın. Bakın bakalım kuşlar hakkında neler öğrenmişsiniz.
  • Hazır konu kuşlardan açılmışken bildiğiniz kuşlarla ilgili özlü sözleri, atasözlerini, fıkraları, öyküleri çocuğunuzla paylaşın. Örneğin “leyleği havada görmenin” önemi ya da “Her kuşun eti yenmez” sözünün anlamı üzerine konuşabilirsiniz.
  • “Türkiye’nin Kuşları” kitabını okumadan önce veya okuduktan sonra, kuşlarla ilgili hoşlanmadığınız şeylerin listesini de yapabilirsiniz. Örneğin, birçok kişi kuşların arabasının üstüne pislemesinden hoşlanmıyordur. Hatta bu yüzden binanın bahçesindeki ağaçları kesecek kadar delirmiş ve doğaya saygısız olan insanlara bile rastladım. Bu konuları ortaya koyduktan sonra, kuşlara ve çevreye zarar vermeyecek çözümlerin ne olabileceği hakkında konuşabilirsiniz.
  • Pencerenizin önüne ıslatılmış ekmek koymak, vapurda giderken martılara simit atmak gibi etkinlikler de çocuğunuzun kuşlarla iletişim kurmasını sağlayabilir.
  • “Türkiye’nin Kuşları” kitabının sonundaki web adreslerini ziyaret ederek kuş gözlemi hakkında birçok bilgi edinebilirsiniz.

Sanırım bunu etkinlik listesine yazmaya gerek yok, her zaman, her yerde yapabilirsiniz: Susun ve kuş seslerini dinleyin. Hangi sesin hangi kuşa ait olduğunu bulmaya çalışarak eğlenin.

Hamiş: “Türkiye’nin Kuşları” hakkında konuştuğumuz radyo yayınımız için tıklayın.

Türkiye’nin Kuşları
Yazan ve resimleyen: Tim Davis
Çevirenler: Nazlı Ceyhan Sümter, Esra Etleç
Yaş grubu: 8+
Mandolin Yayınları, 2011, 111 sayfa, karton kapak
ISBN: 978-975-10-3150-1