Çocukken “yabancı ülke” ve “yabancı olmak” kavramları bana tuhaf gelirdi. Yabancı olma fikrini anlamlandıramazdım. İnsan neye göre, hangi koşullarda yabancı olurdu? Yabancıların yabancı olmasını sağlayan şey neydi? Daha bir sürü soru… Olur da turistik bir yerlere gidersem, orada “yabancı”larla karşılaşırdım. Bazı özellikleri garip, benim için alışılmadık gelirdi. Bazı özellikleriyse “Eee, hani bunlar yabancıydı? Benden ne farkı var ki bu yabancı kişinin şimdi?” diye meraklanmama neden olurdu.

Sorularım bitmezdi tabii… Mesela bu yabancılar nerede, nasıl yerlerde yaşarlardı? Ne yer ne içerlerdi? Onları farklı kılan bir özellikleri vardı mutlaka? Neydi de neydi?

İnsan büyüyünce algısı değişiyor. Yabancı denilen kavram bir kenara itiliyor ve onun yerini “kültür” denilen o rengarenk kavram alıyor. Aslında hepimizin insan olduğu, hepimizin ayrı birer renk olduğu, bu her rengin yaşadığı yere, koşullara, coğrafyaya göre tonlara ayrıldığını ya da tam tersine, yaşadığı yerin şartlarıyla renk kazandığını fark ediyor.

Mandolin Yayınları’ndan kısa süre önce çıkan “Başka Bir Ülkede Yaşasaydın…” işte tam bu konuya parmak basan bir kitap. Dünyanın diğer yerlerindeki insanların nasıl yaşadığını, onları “onlar” yapan özelliklerin nasıl biçimlendiğini merak eden cüceler için biçilmiş kaftan!

Kitap kıtaları gösteren bir dünya haritasıyla açılıyor. Kıtaların belli bölgelerine serpiştirilmiş on beş resim var. Hemen ardından gelen “İçindekiler” sayfasında bu on beş resmin açılımını bölüm başlıklarında görüyoruz. Seçilen noktalar çok güzel. Dünya üzerindeki belli başlı her tür coğrafi noktaya değinilmiş bir ucundan. Başlıklar şöyle:

  • Çölde yaşasaydın (Cezayir)
  • Savanada yaşasaydın (Kenya)
  • Bir çeltik tarlasının yakınında yaşasaydın ( Vietnam)
  • Bir Japon şehrinde yaşasaydın (Japonya)
  • Steplerde yaşasaydın (Moğolistan)
  • Köyde yaşasaydın (Çin)
  • Büyük bir nehrin kenarında yaşasaydın (Hindistan)
  • Buzulda yaşasaydın (Grönland)
  • Bir Amerikan şehrinde yaşasaydın (Amerika)
  • Bir kasabada yaşasaydın (Meksika)
  • Amazon ormanında yaşasaydın (Brezilya)
  • Bir adada yaşasaydın (Pasifik Okyanusu)
  • Dağda yaşasaydın ( İsviçre)
  • Deniz kenarında yaşasaydın (Fransa)
  • Bir fiyort kenarında yaşasaydın (Norveç)

Neredeyse bütün dünyaya dair bir fikir var, ne dersiniz? Her bölüm iki sayfaya yayılmış bir resimden ve bir paragraflık kısa ama öz bir metinden oluşuyor. Resimlerin her birinde söz konusu mekanda yaşayan bir çocuk tanıtılıyor ve onun günlük yaşamından bir kesit anlatılıyor. Böylece kitabı okuyan çocuğun dünyanın başka bir yerindeki yaşıtının yaşamını görmesi, belki de kendini onun yerine koyması sağlanmış.

Bu kitap farklı yaşam biçimleri üzerine geçekten pek çok ayrıntı barındırıyor. Sahra çölünün kumulları arasında kullanılan çadırlarla Moğolistan’ın uçsuz buçaksız çayırlarında kullanılan çadırlar birbirinden ne kadar farklı. Ya da çöl demişken… İnsanlar çölde yaşıyorlar, evet, ama insanlar alabildiğine karlı, buzlarla kaplı beyazlıkta da yaşıyorlar. Bazı yerlerde gökyüzü binalardan görünmüyor; bazı yerlerde sadece sonsuz bir gök var. Evler farklı, taşıtlar (ya da ulaşım biçimi) farklı, giysiler farklı, hayvanlar farklı, yetiştirilen bitkiler farklı, beslenme biçimleri farklı, insanların toplumsal iş bölümünde aldığı görevler farklı…

Kitap görselliği ve kısa metinleriyle okul öncesi çocuklara rahatlıkla okunabilir. Zaten Fransa’da 5+ yaş olarak önerilmiş. Ben de Dolap’ın “okul Öncesi” grubuna ekledim. Ama daha büyük yaş grubundaki çocukları da bu kitaptan keyif alacağına eminim. Okumaya yeni başlayanları sıkmayacak uzunlukta metinler ve bol görsel, ilkokul da yol almış ve sosyal bilgiler dersiyle dünya kültürleri hakkında fikir edinmeye başlamış daha büyükler için de keyifli bir tamamlayıcı…

Farklılıkların bütünlüğü üzerine kurulu “”Başka Bir Ülkede Yaşasaydın…” isimli kitapta görsel olarak da çok etkileyici bir çalışma yapılmış. Her bölüm farklı bir çizer tarafından resimlendirilmiş. Yaşamlar arasındaki üslup farkları, resimler arasındaki üslup farklarıyla vurgulanmış. Ya da en başta da dediğim gibi: Her birimiz bütünün içinde ayrı ve güzel bir rengiz.

Bu kitaplar da ilginizi çekebilir:

Başka Bir Ülkede Yaşasaydın
Özgün Adı: Si tu vivais ailleurs
Yazan: Stéphanie Ledu
Resimleyenler: Gianni De Conno, Frédéric Pillot, Marcelino Truong, Violaine Leroy, Thomas Ehretsman, Sébastien Chebret, Lucie Albon, Vanesse Hié, Thomas Baas, Magali Ckavelet, Cécile Gambini, Hervé Le Goff, Robert Barnorini, Laurent Richard, Didier Balicevic
Çeviren: Nazlı Ceylan Sümter
Yaş grubu: 5+
Mandolin Yayınları, 2011, 40 sayfa, karton kapak
ISBN: 978-975-10-3129-7