Havai Fişekler Adası’ndan Öyküler

Bazı denklemler beni şaşırtıyor. Örneğin midye dolma üreticilerinin ve satıcılarının çoğunun Mardinli olmasına şaşırıyorum. Türkiye’deki çocuk kitabı yazar ve çizerlerinin arasında mimarlık eğitimi almış kişilerin sayısı da beni şaşırtıyor. Son iki gündür en çok Atina ve Londra’da hukuk ve kriminoloji eğitimi almış, halen İngiltere’deki Reading Üniversitesi’nde Kriminoloji ve Kriminal Adalet profesörü olan Evgene Trivizas’a şaşırıyorum. Bir suç bilimi profesörü olan Trivizas yüzden fazla çocuk kitabı yazmış. Ben onun yazdıklarından yalnızca üç kitabı okudum. Eğer kitapların yazarı hakkında araştırma yapmasaydım, Trivizas’ın kriminoloji profesörü olduğu aklımın ucundan bile geçmezdi. Hoş, birinin kriminoloji profesörü olduğu nasıl anlaşılır bilmiyorum.

Tirivizas’ın okuduğum kitapları, Altın Kitaplar tarafından yayımlanmış “Havai Fişekler Adası’ndan Öyküler” adlı dizinin üç kitabı. Kitapların adları şöyle: “Diş Doktoruna Giden Timsah”, “Kralın Fotoğrafçısı” ve “Tulum Çalan Boğa”. Bunların içinden en az “Tulum Çalan Boğa” kitabını sevdiğim için ondan başlayacağım.

El Pepoldo de Palavras de Karambas de Salatas adlı pek meşhur bir boğa güreşçisi varmış. Bir gün bu güreşçinin ziyaretine bir inek gelmiş. Meğer bu inek güreşçinin önceki gün yendiği boğanın eşiymiş ve yastaymış. Boğa güreşçisinden hesap sormaya gelmiş. “Bana bunu neden yaptınız, danalarımı öksüz bıraktınız,” diye ağlamış inek. Meğer hiç gerek yokmuş çünkü güreşten hemen önce bir değişiklik olmuş ve güreşçinin karşısına başka bir boğa çıkarmışlar. İneğin kocası olan boğa yaşıyormuş yani. Ama tam da güreşçiyi ziyarete geldiği gün güreşecekmiş. Bunu duyan inek hemen bir plan yapmış: Güreşçi hasta numarası yapıp arenaya çıkmayacakmış, sonra ineğin kocası boğayı satın alacakmış. Boğa hemen tulum çalmayı öğrenecekmiş, hep birlikte bir sirk kuracaklarmış ve gül gibi geçinip gideceklermiş.

Trivizas’ın anlatımı pek eğlenceli ama ben öyküyü zayıf buldum. Yeşilçam’dan tanıdığımız klişeler insanı güldürüyor ama diğer iki kitapla kıyaslayınca, “Tulum Çalan Boğa” zayıf kalıyor.

“Diş Doktoruna Giden Timsah”, tam bir avcı muhabbetiyle başlıyor. Başkahramanımız timsah Kornelyus, arkadaşlarıyla muhabbet ederken el yemekten ne kadar hoşlandığını ve ne çok çeşit el yediğini anlatıyor ballandırarak: Trafik polisi eli, piyanist eli, garson eli, sekreter eli… Arkadaşları kimi sorsalar, Kornelyus elini yediğini söylüyor. Ta ki timsahlardan biri “Hiç diş doktoru eli yedin mi?” diye sorana kadar. Kornelyus, erkekliğe ismi lazım değil sürdürmemek için, “En kısa zamanda bir diş doktoru eli yemezsem yüzüme tükürün!” diyerek yola düşüyor. Buradan sonra olanları anlatmak istemiyorum. Her diş doktorunun eli yenmez, bunu bilin yeter.

“Tulum Çalan Boğa” ve “Diş Doktoruna Giden Timsah” kitaplarının resimlerini N. Maroulakis yapmış. Resimlerin bir kısmı siyah beyaz, çoklukla kontur çizgileri yapılıp bırakılmış. Diğerleri renkli resimler. Resimlerdeki tiplerin hepsi de sevimli ve gülünç.

“Kralın Fotoğrafçısı” dizinin en çok sevdiğim kitabı oldu. Kralın şımarıklıklarından, kaprislerinden bıkan fotoğrafçı, balona atladığı gibi göğe yükselir. Karşılaştığı iki buluttan fotoğraflarını çekmek için yaklaşmalarını ister. Bulutlar birbirlerine çarpıp gümbürder, bir şimşek çakarken, fotoğrafçı enfes bir çekim yapar. Ardından güzel bir uçurtmayla karşılaşır. Fotoğrafçı her fotoğrafçı gibi davranır. Uçurtmayı, “Biraz yüksel, gülümse, biraz daha yüksel…” diyerek yönlendirir ve güzel bir fotoğrafını çeker. Güneşle ayın fotoğrafını çekerken güneş tutulmasına neden olur ama kapkara, güzel bir fotoğraf çeker. Tüm bunlar olurken, aşağıda kral sinirinden kudurmaktadır. Çünkü yaz ortasında birden yağmur bastırmıştır, kralın kulağının dibinde şimşek çakmıştır, uçurtması elinden kaçmıştır, kral tam güneşlenecekken güneş tutulmuştur… Veziri krala tüm bunların sorumlusunun fotoğrafçı olduğunu söyler. Kral, fotoğrafçının derhal yakalanıp en az on kere kafasının kesilmesini ister. Elbette bu söylendiği kadar kolay bir iş değildir.

“Kralın Fotoğrafçısı” kitabını Bally Liapi resimlemiş. Tamamı renkli bu resimler öyküye eşlik etmenin ötesine geçmiyor.

Genel olarak kitapları eğlenceli buldum. Özgün metni okumadım ama Trivizas’ın söz oyunlarından hoşlandığı çevirisinden de anlaşılıyor. Kitapların bence en çekici yanı, eğlencenin yanında ciddi meselelere değiniyor olması. Sağlıklı, yaşama saygılı, vicdanlı insanların boğa güreşine, horoz dövüşüne, köpek dövüşüne vs. karşı olduğunu varsayıyorum. “Tulum Çalan Boğa”, çok da çaktırmadan bu meseleye değiniyor. “Diş Doktoruna Giden Timsah”, geyik muhabbetinin aşırı dozda uygulanmasını, açgözlülüğü, kendini beğenmişliği eğlenerek yeriyor. “Kralın Fotoğrafçısı”, benmerkezci, kendini beğenmiş güç odaklarının günün birinde en hor gördükleri şey tarafından, örneğin sanat ve sanatçı tarafından alaşağı edilebileceğini eğlenceli bir dille anlatıyor.

Diziyi Yunancadan Türkçeye Ari Çokona çevirmiş. Özgün dildeki metinleri okumadığım için Trivizas’ın Yunancayı nasıl kullandığını bilemiyorum ama Ari Çokona bu kitapları Türkçe söylerken yerel bir dil kullanmış.

Ya, böyle işte! Sen kalk suç bilimi profesörü ol, sonra timsahların diş doktoruna gittiği, boğaların tulum çaldığı çocuk kitapları yaz. Şaşırıyorum. Şaşırmak iyidir.

Tulum Çalan Boğa

Diş Doktoruna Giden Timsah

Kralın Fotoğrafçısı

Tagged as: 7+, dişçi, fotoğraf, kral, timsah