Günlerden bir gün, bugün artık kocaman olan yeğenlerimden biriyle vapurda gidiyorduk. Yeğenim bana döndü ve “Dayı, balıklar neden yüzer?” diye sordu. Dikkat edin, “Balıklar nasıl yüzer?” ya da “Balıklar nasıl nefes alır?” ya da “Balıklar su içer mi?” ya da “Balıklar çiş yapar mı?” diye değil, “Balıklar neden yüzer?” diye sordu. Duyduğum anda sorunun felsefi ağırlığını omuzlarımda hissettim. Ne yanıt verdim anımsamıyorum. Muhtemelen her yetişkin gibi (ki o günlerde ben yetişkinliğin eşiğindeydim, daha fena) mantıklı olduğuna inandığım bir açıklamayı belki de bilimsel kanıtlarla destekleyerek zırvalamışımdır.

Çocukların “Neden?” sorusunun yetişkinleri nasıl zorladığını gözlemlerime ve deneyimlerime dayanarak biliyorum. Bildiğim bir diğer şeyse bu soruya verilen “yetişkin” yanıtlarının çoklukla, o da “Yeteeer!” adlı çığlığa kadar, pek doyurucu olmadığı. İşte çocuk kitabı yazarlarına en çok ihtiyaç duyduğumuz anlardan biri!

Lila Prap oturmuş ve adı bile “Neden?” olan bir kitap yazmış. Kitap, sırtlan, zebra, balina, zürafa gibi 14 hayvanın belirgin bir özelliğine dair 14 soru içeriyor. Yazar bu sorulara toplam 70 yanıt vermiş: 14 yanıt doğru, aklı başında bir açıklama içeriyor; kalan 56 yanıtsa tamamen kafadan atmasyon, uyduruk ve bir o kadar da eğlenceli!

Soru ve cevaplara örnek vermeyeceğim, kitaba bakarsınız. Şu kadarını söyleyeyim, o atmasyon yanıtlar kitabı o kadar eğlenceli hale getiriyor ki, çocuklar ciddi yanıtları kolayca okuyacaklardır. Kitap doğru yanıtlarla komik ve uyduruk yanıtları da kıyaslama imkanı sunduğu için, bilgi çocukların aklında kolayca yer edecektir. Çocuklar bu kitaptaki soruları bilmece gibi birbirlerine sorup komik yanıtlarla eğlenmek ya da doğru yanıtlarla caka satmak isteyebilirler ki bu durum her şartta “öğrendiklerini” gösterir.

Kitabın resimleri de Lila Prap’a ait. Kesin sınırları olan, yuvarlak hatlı tombul çizimler kitabı daha da keyifli hale getiriyor.

Elbette bu kitap da benzerleri gibi bize kimi etkinlik önerileri sunuyor:

  • Sevimli bir hayvan resmi bulun. Bu resmi çocuğunuza gösterin ve resimde de görülen tipik bir özelliğini işaret ederek “Neden?” diye sorun. Komik yanıtlar bularak eğlenin ve oyunun sonunda sorunun gerçek yanıtını bulmak için birlikte araştırma yapın. Seçtiğiniz hayvan fotoğrafını, komik yanıtlarınızı ve doğru bilgiyi kullanarak kendi albümünüzü hazırlayın.
  • Şimdi tersini yapalım: Çocuğunuzun önüne bir sürü hayvan resmi koyun ve ondan birini seçmesini isteyin. Çocuğunuz seçtiği resme iyice baksın ve beğendiği bir özelliği hakkında “Neden?” diye sorsun. Komik yanıtlar bularak eğlenin, araştırma yaparak doğru yanıtı bulun ve fotoğrafı da kullanarak albüm yapın.
  • Oyunu biraz daha zorlaştıralım: Aklınızda bir hayvan tutun. Bu hayvanın bariz bir özelliği hakkında komik açıklamalar uydurun. Açıklamalar üstü kapalı olmasın. Bunları çocuğunuza söyleyin ve ondan aklınızda tuttuğunuz hayvanı tahmin etmesini isteyin. Oyunu minik bir araştırmayla gerçek yanıtı bularak bitirin.

Size sevindirici bir haber: “Neden?” 9 Ocak çekilişinde armağan edeceğimiz kitaplardan biri. Bakalım bu güzel kitap kime gidecek?

Bu kitapları da okumak isteyebilirsiniz:

Neden?
Özgün adı: Why?
Yazanve Resimleyen:Lila Prap
Bilimsel Açıklamalar: Jelka Pogacnik
Çeviren: Fatih Erdoğan
Yaş grubu: 3+
Mavibulut Yayıncılık, 2010, 32 sayfa, sert kapak
ISBN: 978-975-310-088-5