Geçen gün sığırcıklar çıldırmış gibiydi. Damlarda toplanıyor, sonra birden havalanıp debisi yüksek bir nehir gibi binaların arasında akıyor, nihayet, bir defne ağacına dadanıp etrafı mis gibi kokutuyorlardı. Zamanının çoğunu karşı bahçede geçiren sarılı beyazlı kedi Kaymak, bir hafta içinde koca kafalı bir erkek kediye dönüştü. Yine de her fırsatta ağlamaktan, güvercinler tarafından umursanmadığı halde ağacın en ince dallarına tırmanıp avcılık oynamaktan ve sırnaşmaktan geri durmuyor. Mahallenin yin-yangı gibi dolanıp duran köpekler Siyah ile Beyaz üzdü bizi biraz. Siyah çoktandır yok ortalıkta. Bahçemizin sevimli kirpisi Rıfat Bekri’yi bir kere görme şansımız oldu. Kış için kendisine tatlı rüyalar diliyoruz.
Hayvanlar her yerdeler. Bugün sabah yine bir kumru bizim balkonun kenarındaki saksılara göz dikti. Kumrular gelip saksılara oturmayı seviyorlar. Asıl sorun kargalar! Kargalar eşeleyip, çiçekleri köklemeyi ve aşırdıkları cevizleri gömmeyi seviyorlar. Yani saksı içindeki bitkiler paralanıyor. Banu’nun annesi de bu duruma gıcık oluyor. Çiçekleri korumak adına, balkon kenarında kuş görürse kovalıyor. Ben pek dert etmiyorum bu durumu. Aslına bakarsanız, ben hayvanların gelip bizim saksımızı bozduğunu düşünmüyorum; tersine, biz gelip onların yerini yurdunu bozduk diyorum. Hayvanlar bizden önce buradaydı. Kargaları biraz haklı buluyorum yani.
Bunlar benim yakın çevremde bulunan, kolayca gözleyebildiğim, besleyebildiğim, dokunabildiğim hayvanlar. Bir de hiç görmediklerim, hakkında hiçbir bilgim olmayan hayvanlar var. Kimileri hakkında yalan yanlış bilgilere sahibim. “Karda Ayak İzleri” kitabındaki kurdun da derdi buydu ya; kurtlarla ilgili önyargılar. Peki bu hayvanlar hakkında bilgi edinmek için tek şansım belgesel izlemek mi? Yoo, ne münasebet, bir sürü güzel kitap var. İşte bunlardan biri, İletişim Yayınları’ndan taze çıktı: “Kır Kurdu Kitap Kurdu / Harika Hayvanlardan Hikâyeler”.
Kitap, kimine ancak bir belgeselde, kimine evinizde bile rastlayabileceğiniz çeşitli hayvanları konu ediyor. “Ne var ki bunda?” demeyin. Yazar Bibi Dumon Tak, konu edeceği hayvanları seçerken şaşkınlıktan ağzımızı açık unutalım diye çok titiz çalışmış. İnanmadınız mı? Öyleyse söyler misiniz bana, hangi hayvanın erkeği dişisinden hamile kalır ve doğurur? Peki, söyleyin bakalım, hangi balık okyanusun derinlerindeki karanlık sularda avlanmak için minik bir ampul yakar? Memeli olduğu halde hem gagalı olan, hem de yumurtlayan hayvanın adı nedir? Gözü, ağzı, poposu olmayan ve bir tüpün içinde yaşayan bir canlı olabilir mi? Soruların yanıtları mı? Kusura bakmayın, kitabı alıp okumanız gerekiyor.
Kitap aslında belgesel niteliğinde; fakat Bibi Dumon Tak’ın anlatımı sayesinde, başroleri gerçek birer hayvan tarafından oynanan masal tadındaki kısa filmleri art arda izlermiş gibi hissediyorsunuz. Bu yumuşacık, mizah yüklü anlatım hayvanlar âleminin şaşırtıcı gerçekleriyle birleşince, ortaya çocukların (ve benim, ya sizin?) defalarca okuyacağı bir kitap çıkmış. Üstelik kitaptaki bazı hayvanlar yakanıza bir yapıştı mı, peşinizi bırakmıyor. Siz başka hayvanlarla tanışıp dost olmak üzere okumaya devam ederken, bir sayfanın yan tarafında yepyeni bir bilgiyle karşınıza tekrar çıkıveriyorlar. Çok eğlenceli! Ayrıca kitabın sonunda kitap adlarından ve web sitesi adreslerinden oluşan bir mini kaynakça verilmiş.
“Kır Kurdu Kitap Kurdu”, hareketli grafik tasarımıyla da dikkat çekiyor. Kitabın tamamı siyah beyaz resimlerle bezenmiş. Resimler bazen tam bir sayfayı kaplamış, bazen bir sayfayı metinle paylaşmış. Nasıl ki metin belgeselle öykü arası bir anlatıma sahipse, resimler de gerçeği hiç bozmuyormuş gibi görünen stilize bir anlayışla sahip. Resimler sanki gravür tekniğiyle yapılmış gibi duruyor; biçimler, koyu siyah lekelerle ortaya çıkarılmış. Bazı sayfalarsa olduğu gibi siyaha boyanmış. Bu sayfalarda metin ya da biçim kağıdın kendi renginde bırakılmış.
“Kır Kurdu Kitap Kurdu” iki de ödül almış: 2007 yılı Hollanda Çocuk Jürisi Ödülü ve 2007 yılı Zilveren Griffel Ödülü.
Kitap Türkçeye doğrudan özgün dilinden, Hollandacadan çevrilmiş. Çeviride pek bir sorun yok. Şansal Livatyalı, yazarın okurla sohbet eden havasını hiç bozmamış.
“Kır Kurdu Kitap Kurdu” son derece doyurucu bir kitap olduğu halde bazı etkinlik önerileri yapmak istiyorum.
- Çocuğunuzdan kitapta söz edilen hayvanlar hakkında araştırma yapmasını isteyin. Hatta bu araştırmayı birlikte yapın. Hayvanların fotoğraflarını bulun. Harita üzerinde yaşadıkları bölgeleri işaretleyin. Eğer hayvanların yaşam alanlarına yakın bir yerdeyseniz ya da yakın bir yere gidecekseniz, gözlem yapmayı unutmayın. Bu iş için bir dürbün edinmenizi öneririz. Ayrıca not tutmanız da gerekebilir. Görmeyi umduğunuz hayvanı beklerken göreceğiniz diğer hayvanlarla ilgili araştırma yapmakla başa çıkabilir misiniz, bilmiyorum.
- Kitapta anlatılan hayvanlar kadar şaşırtıcı özelliklere sahip başka hayvanlar da var mı? Belki de kitapta anlatılanlar dışındaki hayvanları araştırmak istersiniz. Böylece çocuğunuz o hayvanların fotoğraflarını bulur, resimlerini çizer, bilgilerini derler ve kendi “Kır Kurdu Kitap Kurdu” kitabını hazırlar. Dünyayla tanışmanın yollarından biri…
- Yakın çevrenizdeki hayvanlara ne dersiniz? Etrafımız kedi, köpek ve kuş dolu. Yakınlarınızda yaşayan hayvanların ilginç özelliklerini bulup çıkarmak çocuğunuz için güzel bir deneyim olmaz mı? Güvenli bir mesafeden gözlem yapması, not tutması ve gerekirse fotoğraf çekmesi yeterli olacaktır. Hatta evden çıkması bile gerekmeyebilir. Pencereden bakarak kargaların ceviz kırma taktiklerini, martıların düzenli dam sohbetlerini, kedilerin uyuklama düzenlerini gözleyebilir. Dünyaya yakından bakmanın yollarından biri…
- Evcil hayvanınız var mı? Onu yeterince tanıdığınıza inanıyor musunuz? Gelin bunu sınayalım: Çocuğunuzla anlaşın. Bir hafta boyunca herkes kendi hesabına hayvan dostunuz ya da dostlarınızla ilgili gözlem yapsın, not tutsun. Bir hafta sonunda notlarınızı karşılaştırın. Bakalım gözlemleriniz ne kadar birbirine benziyor? Hayvan dostunuzun bilmediğiniz özellikleri var mı? Belki çocuğunuzdan çekinmiyordur ama sizden gizli iş çeviriyordur, olamaz mı?
- Bulabilirseniz “Ajan Köpekler / The Secret Files Of Spy Dogs” adlı çizgi filmi izleyin. Köpeklerle ilgili tüm görüşlerinizin değişeceğini garanti ederim.
Ah, sarı beyaz kedi Kaymak yine ağlamaya başladı. Gidip bir bakmam lazım. Görüşürüz.
Bu kitapları da okumak isteyebilirsiniz:
- Kafasına Edeni Bulmaya Çalışan Küçük Köstebeğin Hikâyesi
- Kaka: ‘İsmi Lazım Değil’in Doğal Tarihi
- Yuvada
- Kediler
{ 3 comments… read them below or add one }
Çok sevdim bu kitabı.Hemen almak ve okumak istiyorum.
Kitap kurtlarına kolaylıklar dilerim.
Tüh, daha ilk birkaç bölümünü okumuştum ki, kitabı Yıldıray’a kaptırdım! O yüzden şimdi tatil olsun diye bekliyorum. Uzanıp, keyif yapa yapa okuyacağım.
(Not: Sırf Çardak Kuşu’nun marifetlerini öğrenmek için alıp okumaya değer!)
bir göz atayım diye elime aldım, ama bırak bırakabilirsen! kitap şimdi bitti ve evet, kesinlikle sırf o güzelim çardak kuşu için okunmalı (mümkünse de tüm erkeklere okutmalı!!)