“Zaman” ne tuhaf şey değil mi? Kimin sözüydü anımsamıyorum, “Zamanım yok bahanesini bırakın artık, Einstein’ın da 24 saati vardı,” diye okumuştum. Bu sözü okur okumaz “İyi de, Einstein için zaman göreceliydi zaten,” diye geçirmiştim aklımdan. Gerçekten de göreceli sanırım. Mesela aceleniz varsa, kırmızı ışık uzar da uzar. Sakin bir gününüzse, farkına bile varmazsınız aynı kırmızı ışığın. Gerçi artık “sakin” diye bir zaman kalmadı ya… “Vınn!” adlı kitabı anımsıyor musunuz?

Zaman ister hızlı geçsin ister yavaş, bir biçimde saatin kaç olduğunu bilmek isteriz. Kızılderililer, Afrikalılar güneşin konumuna bakarak okurlarmış zamanı. Askerde bize gölgeyle zaman ölçmeyi öğretmişlerdi diye anımsıyorum. Bir de saatler var elbette… Dijital saatleri okumak kolay da, akrepli yelkovanlı saatleri biraz çalışmak gerekiyor.

Bugünün konusu ufaklıklara saat okumayı, saati bilmenin ne işe yarayabileceğini ve zamanımızı nasıl düzenleyebileceğimizi gösteren bir kitap: “Saat Kitabı”

Kitabın tüm sayfaları sert malzemeden yapılmış. Ortasında kocaman, yusyuvarlak bir delik var. Deliğin içinde bir saat kadranı, akrep ve yelkovan var. Kitap, oyuncak ayı Itır’ın saat 7’de uyanmasıyla başlıyor. Yatağının başucundaki çalar saati görebiliyoruz. Kitap bize küçük sarı akrebi 7’nin üzerine, büyük kırmızı yelkovanı 12’nin üzerine getirmemizi söylüyor. Itır 8’de kahvaltı ediyor, saati ona göre ayarlıyoruz. 10’da Kıtır’la oyun oynuyor; biz saati ayarlıyoruz. Saat 3’te Itır’la Kıtır eve dönüyorlar; saati ayarlıyoruz. Saat 7’de yatağa gidiyorlar; saati ayarlıyoruz. Saat 8’de Itır çoktan uykuya dalmış oluyor; biz yine de saati ayarlıyoruz. Ben en çok Itır’ın saat 4 etkinliğine bayıldım: Itır için bisiklete binme zamanı.

Her sayfada, o bölümde anılan zamanı gösteren bir saat var. Yani kitabın saatini ayarlamak çocuğunuz için hiç de zor olmayacak. Çocuklar bir yandan saati okumayı öğrenirken, diğer yandan bir günü nasıl düzenleyebilecekleri hakkında fikir sahibi de olabilirler. Şahsen ben Itır kadar düzenli yaşayan biri değilim ama gerektiğinde düzenli olmanın yararını görmüşlüğüm de var. O yüzden bu bilgiyi önemsiyorum.

Kitabın görsellerinde çizimle fotoğraf birlikte kullanılmış. Itır’la Kıtır’ın fotoğrafları resmedilen sahneye yerleştirilmiş. Görsellerde ilgiyi dağıtacak bir yoğunluk yok; ne de olsa esas olan saatleri öğrenmek. Bence sevimli olmuşlar.

Bu kitap her bakımdan amaca odaklanmış bir kitap: Çocuklara saat okumayı öğretmek. Elbette aynı teknik kullanılarak eğlenceli bir öykü de anlatılabilirdi ve saati ayarlayarak çocuğun da öyküye katılması sağlanabilirdi. Belki böyle bir kitap da vardır. Karşıma çıkarsa, onun hakkında da yazarım.

Bu kitabı okuduktan sonra da onunla oynamaya devam edebilirsiniz bence. Örneğin annenin ya da babanın işten ne kadar zaman sonra döneceğini kitabın saatini kullanarak hesaplayabilirsiniz. Her saat başında kitabın saatini ayarlayıp çocuğunuzla geçen bir saatte ne yaptığınızı, önümüzdeki bir saatte ne yapacağınızı konuşabilirsiniz.

İşte birkaç etkinlik önerisi:

  • Bir kere bu kitabı okudukta sonra, çocuğunuz “tam saatlerle” ilgili bir fikir edinmiş olacaktır. Bilgisini pekiştirmeye ne dersiniz? Çocuğunuzun en sevdiği çizgi filmin başlama saatini kağıt üzerine çizdiğiniz saatte gösterin. Bu saat çizimini evinizdeki sabit bir mekanik saatin yanına (bizim mutfakta var mesela bir tane) yapıştırın ve çocuğunuza gösterin. Bu örneği çoğaltmak ayrıca eğlenceli bir oyuna dönüşebilir: Mesela “kahvaltı saatini” çocuğunuzla birlikte bir kağıda çizebilir, çizdiğiniz kağıdın etrafına peynir, ekmek, çay gibi kahvaltılıkların fotoğrafını kesip yapıştırabilirsiniz.
  • “Saat Kitabı”nı kullanarak çocuğunuza yaşadığı bir günü anlattırabilirsiniz. Çocuğunuzun boya kalemlerini ve resim kağıtlarını önüne koyun. “Saat Kitabı”nı yanınıza alın. Çocuğunuzla konuşarak o gün neyi saat kaçta yaptığını hatırlamaya çalışın. Çocuğunuzun her gün aynı saatte yaptığı ne var? Sizin her gün aynı saatte yaptığınız neler var? Çocuğunuza kitaptaki saati göstererek bunların resmini yapmasını ve her resimde mutlaka o işin zamanını gösteren bir saat çizmesini isteyebilirsiniz.
  • Bir kağıt tabak, biraz karton ve renkli kalemlerle çocuğunuz kendi saatini yapabilir. Itır’la Kıtır’ın saatine bakarak, çocuğunuzla birlikte kağıt tabağa saatleri gösteren rakamları çizin. Ne işe yaradıklarını anlatarak kartondan akreple yelkovanı kesin. İki farklı renk karton daha iyi sonuç verebilir. Sonra akreple yelkovanı kağıt tabağın ortasına tutturun. DİKKAT: Akreple yelkovanı tutturmanıza yarayacak malzemenin çocuğunuza zarar vermeyeceğinden emin olun.

Belki de zamanın farkında olmak, dolu dolu yaşamanın anahtarıdır.

Saat Kitabı
Özgün Adı: Teddy Time
Yazan ve Resimleyen: Margot Channing
Çeviren: Arzu Sarı
Yaş grubu: 3+
Mandolin Yayınları, 2010,sert kapak ve sayfalar
ISBN: 978-975-10-2998-0