Çocuklar için 21 kısacık öykü: Kral ile Deniz

Bazen bir kitapla karşılaşırım. Gözüm bir yerlerden ısırır bu kitabı. Okumamışımdır, hatta ilk defa görüyorumdur aslında. Yine de tanıdık gelir…

Bazen bu hissin altı boş çıkar. Kitabı tanımıyorumdur. Belki kapak tasarımı, belki adının çağrıştırdığı bir şey… Bu sefer boş çıkmadı. Beni çok etkileyen “Ördek, Ölüm ve Lale” kitabının yaratıcısı, çizer Wolf Erlbruch’un üslubu hemen göze çarpıyordu. Dahası, yazar da tanıdıktı: Heinz Janisch, hani şu “Futbol Rüyası” adlı kitabın yazarı.

Kitabımızın adı “Kral ile Deniz”. Kitap, Erlbruch’un güzel resimleri eşliğinde anlatılan 21 kısa ama gerçekten kısa öyküden oluşuyor. Her öykünün kendi adı var. Bu öyküleri tek tek ele alıp özetlemek anlamlı bir çalışma olmaz. Muhtemelen özetler öykülerden uzun olur. Kaldı ki, bu 21 öykünün her birini anladığımı, kavradığımı da söyleyemem. Belki de anlamak, en azından benim anlamaktan anladığım gibi anlamak gerekmiyordur, bilmiyorum. Belki de bir gün durup dururken “Haa!” der, anlayıveririm…

Kitabın arka kapağında şöyle yazıyor: “Her şeye hükmettiğini sanan bir kral, etrafına baktığında dünyanın aslında düşündüğünden farklı bir yer olduğunu görür. Dünya kralı hiç umursamamaktadır…” Dünya kralı hiç umursamamakta mıdır gerçekten? Hiç sanmam.

Evet, bu öykülerdeki kral, kral olduğunu hiç aklından çıkarmayan bir tipe benziyor. Örneğin,  kral bulutlara durmalarını, yağmura dinmesini vs. emrediyor. Elbette ne bulutlar duruyor, ne yağmur diniyor. Öykülerde olup bitenlere bakınca ben şunu görüyorum: Bazı şeyler kral olsa da olacaktır, olmasa da; kralın kral olmasıyla bir ilgisi yoktur yani. Bazı şeylerse kral istese de olmaz zaten. Bazı şeyleri kralın önceden istemiş olmasının o şeyin olmasında bir etkisi yoktur; bu, daha çok bir zamanlama meselesidir. Her ne olursa olsun; kral bütünün, Dünya’nın, doğanın bir parçası olduğu için oradadır aslında. Kralın kral olma bilinci, bütünün küçük bir parçasındaki minik bir çıkıntı ya da boyasındaki bir çiziktir, o kadar. Dünya yalnızca bu minik kusuru umursamamaktadır. Bütünü oluşturan her parçanın kendine has bir varoluş nedeni, kendine göre bir amacı vardır. Yağmur yağar. Böylece kral gücünün, karar verme yetkisinin, bir varlık olarak etkisinin sınırlarıyla tanışır.

Öyküler yumuşacık bir dille anlatılıyor. Hafif bir şiir kokusu, yumuşak bir ninni tadı alt nota olarak hissediliyor. Gülünç durumlarsa damağınıza vurup geçiyor zaman zaman. Bu noktada kitabı Türkçeye çeviren Ayça Sabuncuoğlu’nu tebrik etmek gerekiyor.

Wolf Erlbruch’un kolaj benzeri resimleri metinlerle büyük bir uyum gösteriyor. Gereksiz bir çizgiye, fazladan bir ifadeye rastlamak mümkün değil.

Bana göre kısa öykü yazmak zordur. Çocuklar için kısa öykü yazmaksa tam bir çılgınlıktır. Dolayısıyla, Heinz Janisch’in hem çocuklar için kısa öyküler yazıp hem de satır aralarına mesaj sıkıştırmadan bu kadar büyük sorular sormak/sordurmaktaki başarısını nasıl tarif edeceğimi bilemiyorum. Şu kadarını söyleyebilirim: Bu kitap 4 yaştan 99 yaşa kadar okunabilir.

Kral ile Arı

“Git şuradan!” dedi kral ve bir arıyı

çiçeğinden uzaklaştırmaya çalıştı.

“Ben buranın kralıyım,” diye bağırdı kral.

“Ben de,” dedi arı ve onu soktu.

Kral ile Deniz

Tagged as: 4+, doğa, dünya, kral