Dünya ile Tanışmak: Ekosistem Serisi

Henüz hamlığın başında olduğum günlerden birinde bir dalgıçla sohbet ediyorduk. Konu ister istemez yüzmeye, denize geldi. Ben yüzemiyordum ve bu durumdan utanıyordum. Kendimce büyük bir doğallık içinde “Yok, pek sevmem zaten ben denizi,” dedim. Dalgıç da bir saniye bile düşünmeden “Ha, yani dünyanın dörtte üçünü sevmiyorsun, öyle mi?” diye yapıştırdı. Gıkım çıkmadı o gün. Bu lafı demir leblebi gibi evirip çevirdim uzun zaman. Yutabilir hale geldiğimde dünyaya bakışım da değişiyordu. Çevreme bakmaya başlıyordum. Hangi bütünün nasıl bir parçası olduğumu kavramaya başlıyordum.

Herkesin karşısına böyle uyarıcı etkisi olan bir dalgıç çıkar mı bilmiyorum. Çıkmayabilir. Bu olasılığa karşı “Ekosistem Serisi” başlığı altında toplanmış beş kitabı önerebilirim.

Diziyi oluşturan kitaplar dünyamızın ekosistemini oluşturan beş büyük parçayı konu ediyor: Okyanuslar, çöller, ormanlar, çayırlar ve bataklıklar. Her kitap anlatılan ekosistemin tanımıyla başlıyor. O ekosistemin dünya haritası üzerinde kapladığı alan gösteriliyor, yaşamın hassas dengeleri içindeki yeri, barındırdığı canlı çeşitleri ve bunların özellikleri anlatılıyor. Söz konusu ekosistemi tehdit eden unsurlar da ele alınıyor. Şimdilik insan eli değmemiş bir tehlikeye rastlamadım.

“Ekosistem Serisi” birbirinden ilginç bilgiler içeriyor. İşte birkaç örnek:

• Bir tür küf olan mantarlar bitki gibi görünürler ama değillerdir. Bitkiler gibi kendi besinlerini üretemezler.
• Okyanusun en derin noktası 11 km derinliğindeki Mariana Hendeği’dir.
• Köpekbalığının iskeleti kemikten değil kıkırdaktan oluşmuştur.
• Akarsular bataklığa girerken yavaşlar. Suda bulunan pislikler dibe çöker. Su bataklıktan çıkarken daha temizdir. Yani bataklıklar arıtma görevi görürler.
• Çöl hayvanlarından küçük tuzla karidesi, yaşadığı göl kuruyunca ölür ama yumurtaları çöle tekrar yağmur yağana kadar canlı kalır. Yumurtaların çöle yağmur yağmasını 100 yıl beklediği bile görülmüştür!
• Çöl denilince aklımıza sıcak ve kum gelir hemen. Oysa Antarktika kıtası koca bir buz çölüdür.

“Ekosistem Serisi” resimleri de metinleri gibi yalın, net ve anlaşılır. Resimlerde, anlatılan ekosisteme hâkim renkler öne çıkıyor. Anlatılan bitki ve hayvanlar biraz sadeleştirilmekle birlikte gerçeğine uygun resmedilmiş. Açıklamalar için gereken yerlerde kesitler alınarak anlatım desteklenmiş. Böylece ortaya son derece dengeli, keyifli belgesel kitaplar çıkmış.

Her kitabın sonunda bir etkinlik, ilginç bilgiler ve sözlük bölümü var. En son sayfada da indeks yer alıyor. Bu sayfalar sayesinde kitap bir ekosistemi tanıtmaktan daha fazla yarar sağlıyor. Etkinlik sayfası ve ilginç bilgiler bölümü çocuğunuzun öğrenme keyfini ve merakını artıracaktır. Sözlük bölümü kolay yolu seçip sormaktansa minik bir çabayla bilgiye nasıl ulaşabileceğini görmesini sağlayacaktır. İndeks (dizin) sayesinde, ele alınan konu içinde asıl ilgisini çeken bölümlere kolayca ulaşmayı öğrenecektir. Bu sayfaları atlamamanızı ve çocuğunuzu kullanmaya teşvik etmenizi öneririm. Böylece çocuğunuz bilimsel, akademik çalışmalarla karşılaştığında ne yapacağını biliyor olur.

Kitapların çevirisinde bazı sorunlar olduğunu düşünüyorum. Örneğin “Bataklıklar” kitabında şöyle bir cümle var: “Yeşil dişbudak gibi bitkilerin gövdeleri köklü ya da oyuk olduğundan, bitkiler daha fazla oksijen alabilmek için bu oyukları ve kökleri kullanırlar.”  Kitapta bir deniz memelisi olan balinanın “balık” olarak anılması da beni şaşırttı. Deniz memelilerine de balık dendiğini bilmiyordum.

“Yuvada” adlı kitabı ele alırken de söylemiştim: “Dünyayla tanışmak adına, çocuklar için hazırlanmış böyle belgesel kitapların büyük önemi olduğunu düşünüyorum.” Bu, kim olduğumuzu anlamak için olduğu kadar dünyayı koruyabilmemiz için de gerekli.

Bu yazılar da ilginizi çekebilir:

• Yuvada
• Teneke Orman
• Doğanın Hassas Dengesi Üzerine: Benim Çevre Kitabım
• Bugün Görmezden Geldiğin Atıklar, Yarın Poponu Tırmalar!

ISBN: 978-975-10-2974-4

Tagged as: 7+, bataklık, çayır, çevre, çöl, ekosistem, okyanus, orman