Kitapları bazen sadece resimlerine bakarak seçtiğimi daha önce de söylemiştim. Bu sefer farklı bir şey oldu. Sırf kitabın adının içinde “bisiklet” var diye aldım “Bisiklet Kızak ve Vapur”u… Bilen bilir, biz bisikleti pek severiz. Hal böyle olunca kitabın içinden bisikletle ilgili bir sürü şey çıkacağını umuyordum. Meğer sadece bisiklet değil, çeşit çeşit taşıt ve çeşit çeşit hayvanın buluştuğu bir kitapmış “Bisiklet, Kızak ve Vapur”.
24 sayfa’dan oluşan kitap, ilk bakışta 12 taşıtı tanıtıyor. Sağ yanda güzel, net çizgiler ve iyi seçilmiş renklerle bir taşıt resmi var. Soldaysa kafiyeli bir dille yazılmış kısa cümleler… Cümleler taşıtı anlatarak başlıyor; ama tamamlanmıyor. İşin sırrı da burada. Cümleyi tamamlamak için taşıtın bulunduğu sayfayı çeviriyorsunuz ve ters açılan sayfanın altından bir hayvan çıkıyor. 
Böylece 24 sayfalık kitap bir anda 48 sayfalık bir kitaba dönüşüyor.
Eşleşmeler araba-böcek, bisiklet-salyangoz, kızak-fok, tren-gergedan, gemi-balina, helikopter-kızböceği, puset-kanguru, kamyon-kirpi, planör-tukan, sandal-timsah, el arabası-goril şeklinde yapılmış.
Babam bana küçükken “Elma, Armut, Kel Mahmut” yapardı kağıdı katlayarak. Bana bu kağıttan oyuncağı her hazırladığında, sanki yeni bir şey görecekmişim gibi sabırsızlık ve merakla beklerdim. Sonradan elma, armut, Kel Mahmut’u kendim de yapmaya başladım. Çeşitlemeler ürettim. Geldiğim son nokta, lisede, adı gerçekten “Kel Mahmut” ola fizik öğretmenimizin karikatürünü çizmek olmuştu. Neyse ki kendisi bundan asla haberdar olmadı!
Yemedim, içmedim, Bir Dolap Kitap okurları için "Elma, Armut, Kel Mahmut" yaptım.
Diyeceğim o ki, küçük çocuklar (liseye gelseler bile) bu tür oyunlardan hoşlanırlar. Taşıtların (ya da nesnelerin) ucundan köşesinden bir anda bir hayvana dönüşmesi fikri çok yaratıcı… Çocukların bu kitabın sayfalarını tekrar tekrar çevireceğinden ve her seferinde pusetin bir kanguruya dönüşmesini görmekten hoşlanacaklarına eminim. Bu arada resimler de çok güzel. Sanıyorum pastelle yapılmış. Ben pastel etkisini severim; o yüzden gözüme hoş göründü.
Kısa kısa cümlelerin şiir tadında oluşu da güzel. Ama bazı yerlerde metin aksıyor sanki. Bu özgün dilinde de öyle mi, yoksa çeviriye kurban giden bir durum mu bilemiyorum. Kitabın üç çevirmenli olması da kafamı karıştırdı açıkçası.
Takıldığım bir iki yer daha var. Birincisi balinanın balık olarak, fokun da “fok balığı” olarak nitelendirilmiş olması. Bu da çeviriden mi, yazardan mı kaynaklandığını bilemediğim yerlerden biri. Bu hatayla (ve “yunus balığı” ile) çok karşılaşıyorum ve her seferinde düzelttiğim için adım ukalaya çıktı; ama yine tekrarlayacağım. Ne fok, ne balina balıktır. Balina bir deniz memelisidir ve balık fizyolojisiyle uzaktan yakından ilgisi yoktur.
Takıldığım diğer noktaysa teknik bir mesele. Kitabın yazarı / çizeri tüm örneklerde taşıttan araca doğrudan bir geçiş yapmayı başarmış. Hem de ustalıkla… Sadece kamyonu kirpiye dönüştürürken kirpiyi işin dışında tutmuş. Kamyonla arasında ortak bir bağlantı notası bulamadığı için, çareyi kirpinin etrafına meyveler yerleştirmekte bulmuş. Kirpi saçma bir biçimde, bir natürmortun önünde duruyor.
“Bisiklet, Kızak ve Vapur”, TUDEM Yayınları’nın “Hayvanlarla Öğreniyorum” adlı dizisinin bir parçası. Dizinin diğer kitapları “Kırmızı Kurbağa ve Yeşil Flamingo”, “Çayır, Ahır ve Çiftlik Evi” ve “Anne, Baba ve Yavru Ayı” adını taşıyor. Hepsinin yazarı ve çizeri aynı: Hırvat sanatçı Svjetlan Junaković… Junaković resimleri, illüstrasyonları, heykelleri ve kitapları olan çok yönlü bir sanatçı. İllüstrasyon ve resimlerinde hayvan figürünü çok sık kullanmış. Bazı resimleri bana Eva Montanari’yi hatırlattı. Bu arada Svjetlan Junaković illüstrasyon konusunda bir uzman. Zagrep Güzel Sanatlar Akademisi’nde ve İtalya’da dersler veriyormuş. Kim bilir belki Montanari’yle tanışıyorlardır…
Bisiklet, Kızak ve Vapur
Yazan ve Resimleyen: Svjetlan Junaković
Çeviren: Fatma Peşemen Uçan, Azer Taçdan Erdoğdu, Şerife Erdem
Yaş grubu: 2+
TUDEM Yayınları, 2005, 24 sayfa, ciltli
ISBN: 975-9081-22-9
{ 4 comments… read them below or add one }
Bu serinin 3 kitabı da harika.Çok yaratıcı,çarpıcı.Kitapların boyutlarının farklı oluşu da çocuklar için özellikle dikkat çekici. Benim oğlum da arkadaşları da bu kitaplara bayılıyor.
Ben biraz çevirileri sevmedim,zaman zaman akıcılık, zaman zaman da anlam bütünlüğü sağlanamamış.Ama bu yaratıcı çizimler söz konusu olduğunda o kısmı görmezden gelinebilir diye düşünüyorum…
Sevgili Rayme,
İyi hatırlattın; boyutlara değinmeyi unutmuşum. Gerçekten de kitabın dar uzun formunun çekici bir yanı var. Küçük çocukların rahatça tutabileceği bir genişliği var kitapların.
Çeviri beni de rahatsız etti; okurken ara ara aksamalar oluyor. Ama okurken resimlere bakıp, kapakları açıp kapayarak kendi hikayemizi yaratmak mümkün…
bu kitabı dün kitap fuarından aldık, bu kadar olur, şimdi gördüm yazınızı. ben de tüm seriye bayıldım, çizimler renkler harika. dil dediğiniz gibi arada aksasa da yine de çok güzel
tudem bu yaş kitaplarında çok çarpıcı görsellik sunuyor. çekici ve değişik ama bence başarısız. hep elim gidiyor, yüzüm gülüyor ilk gördüğümde ama bir çok nedenle ısınamıyorum. kitabın boyutu yine ilk bakışta kesinlikle çekici, farklı olması güzel ama kitap o kadar dar ki hep kapanmak istiyor, kullanışlı değil, açık tutmak çok zor.