Kitap okurken ister istemez taraf tutarız. Yazar da zaten bizden bunu bekler. Kimi tutacağımız bellidir: Kahramanı. Yazar, kahramanla aramızda yakınlık kuralım diye ona bizden bir şeyler katar. Kendimizi kahramanın yerine düşünürken, onu savunur ve haklı çıkarırken, onu anlayışla karşılarken buluruz. Sorun şu ki, bu kahramanlar her seferinde iyi, olgun, dürüst… falan olmaz. Kahramanımız bazen bir hırsızdır, bazen bir kanun kaçağıdır, toplumun onayladığı davranışlardan uzak bir kişidir… Tıpkı Patricia Highsimith’in yarattığı Yetenekli Bay Ripley gibi… Yine de içinde bizden bir şeyler taşır, onaylayacağımız bir yanı vardır. En azından, onun nedenlerini anlayabildiğimizi düşünürüz. Yani bazen bir anti-kahramana tutuluruz.

Çocuk edebiyatı da bu anti-kahramanlardan nasibini almıştır elbette. Küçük Vampir, Afacan Denis (aslında bu bir çizgi film), Artemis Fowl… ve Felaket Henry!

Felaket Henry, haylazlığın kitabını baştan yazan bir karakter. Sınıf öğretmeni ödülü lunapark olan bir kitap okuma yarışması mı düzenledi? Felaket Henry iki haftalık zamanı kafasına göre takılarak geçirir, yumurta kapıya dayanınca okumadığı kitapların yerine uydurduğu kitapların özetini yazar. Hem de tam yirmi yedi adet! Felaket Henry hiçbir çocuğun baş edemediği bir bakıcının eline mi düştü? Bakıcının örümcekten korktuğunu keşfetmesi yeterli… Tatili kupkuru bir çadırda geçirmesi yetmiyormuş gibi bir de ondan odun toplaması mı bekleniyor? Kolay! Civardaki çadırların tahta kazıkları da gayet iyi yanar. Sonra sert bir rüzgâr esmiş, yağmur yağmış, çadırlar çökmüş, kime ne!

Yaratıcısı Francesca Simon, Felaket Henry kitaplarını bir tür çocuk western’i olarak düşündüğünü söylüyor. “Henry, berbat davranışlarına rağmen sıklıkla zafer kazanan bir kanunsuzdur. Nasıl yetişkinler alışılmışın dışında davranan kişilerin öykülerini okumaktan hoşlanıyorlarsa, çocuklar da sonuçlarını kafasına takmadan aklına eseni yapan bir çocuğun çekiciliğine kapılıyorlar.”

Felaket Henry dizisinin her kitabında dört kısa öykü bulunuyor. Henry bu öykülerde elbette tek başına değil. Henry’nin kardeşi Mükemmel Peter anne babaların sahip olmayı dileyecekleri kusursuz evladın karikatürü. Henry’nin tam zıttı gibi görünse de kazın ayağı öyle değil. Aslında Mükemmel Peter yetişkinlere kusursuz görünerek her durumu kendi çıkarına uydurmanın yolunu bulan içten pazarlıklı bir kişilik. Öyle ki, Henry bir gün uyumlu davranmaya karar verince Peter’in işleri rast gitmiyor. Henry’yi kışkırtma çabalarına yanıt alamayınca çileden çıkan Peter bir tabak makarnayı annesinin kafasına fırlatıyor. Bu sayede, Mükemmel Peter’in entrikalarını algılamayan ve Henry’i günah keçisi yapan anne-baba bir kerecik olsun Peter’i odasına gönderiyor ama Henry’le birlikte. Tarafsız ve adil olmak üzerine düşünmek için iyi bir zemin, değil mi?

Mükemmel Peter’den başka Huysuz Margaret, Hırçın Suzan, Aerobik Al, Kaba Ralph, Beyin Brian, Bayan Sabırsız Tütü, Bayan Acuze… gibi eğlenceli karakterler de var öykülerde.

Kitabın çizimlerini Tony Ross yapmış. Baştan savma gibi görünen siyah beyaz çizimler oldukça hareketli. Felaket Henry öyküleriyle daha uyumlu çizimler olamazdı! Kitabın resimlerine her baktığımda çok yakından tanıdığım bir oğlanın matematik defteri geliyor aklıma.

İlki 1994 yılında yayımlanan Felaket Henry kitapları bugüne kadar yirmi beş dile çevrilmiş; basılı ve sesli kitap olmak üzere yaklaşık yirmi milyon adet satmış. Öykülerden bilgisayar oyunları ve elli iki bölümlük çizgi film yapılmış.

Felaket Henry’nin okurlarına kötü örnek olacağını düşünmüyorum. Henry’nin haylazlıklarını ölçüt alırsak, kitapları okuyan çocuklar muhtemelen kişisel değer yargılarını gözden geçireceklerdir. Henry’le kıyaslayınca kendilerini daha “iyi” hissedeceklerdir.

“Susan! Bağırmayı kes! Ralph! Koşmayı kes! William! Ağlamayı kes! Henry! Ne yapıyorsan kes!”
Bayan Acuze sınıfa kötü kötü baktı. Sınıf aynı şekilde karşılık verdi.
“Öğretmenim!” diye ciyakladı Tembel Linda. “Henry saçımı çekiyor.”
“Öğretmenim!” diye ciyakladı Muhteşem Gurinder. “Ralph bana tekme atıyor.”
“Öğretmenim!” diye ciyakladı Endişeli Andrew. “Dave bana tükürüyor.”
“Kes şunu Henry!” diye bağırdı Bayan Acuze.
Henry durdu. Bu aksi ihtiyarın canını bu defa ne sıkmıştı acaba?

Felaket Henry
Özgün Adı: Horrid Henry
Yazan: Francesca Simon
Resimleyen: Tony Ross
Çeviren: Bahar Siber – Seda Aroymak
Yaş grubu: 7+
İletişim Yayınları, karton kapak